Zaburzenie po stresie traumatycznym (Posttraumatic Stress Disorder, PTSD) jest zaburzeniem stresowym, które pojawia się w reakcji na przeżycie lub bycie świadkiem traumatycznego zdarzenia. Stanowi niespecyficzną odpowiedź organizmu na wysoce stresujące zdarzenie odczuwane jako traumatyczne, które wywołało szok emocjonalny, bezradność i przerażenie, a którego długotrwałe skutki mogą się pojawić po tym doświadczeniu, na skutek przekroczenia możliwości poradzenia sobie z nim. Nie każda trauma skutkuje PTSD, ale PTSD zawsze jest wynikiem traumy.
PTSD – KRYTERIA DIAGNOSTYCZNE WEDŁUG DSM-V
Ekspozycja na śmierć, zagrożenie śmiercią, poważne zranienie lub przemoc seksualną przejawiająca się w jeden lub więcej poniżej wymienionych sposobów (wymagane 1 z 4):
• Bezpośrednie doświadczenie zdarzenia traumatycznego
• Bycie świadkiem (osobiste) zdarzenia, które przytrafiło się innym
• Uzyskanie informacji o tym, że ktoś z bliskich ( rodzina, przyjaciele) uczestniczył w zdarzeniu traumatycznym. W przypadku śmierci lub zagrożenia utratą życia członka rodziny/ bliskich przyjaciół zdarzenie musi być nacechowane przemocą lub przypadkowe
• Doświadczanie powtarzających się lub ekstremalnych ekspozycji na awersyjne szczegóły zdarzenia traumatycznego ( np. ratownicy zbierający szczątki ludzkie, policjanci mający wgląd w drastyczne detale znęcania się nad dziećmi).
Odtwarzanie zdarzenia — na przykład (wymagane 1 z 5):
• Powtarzające się, intruzywne wspomnienia
• Koszmary senne związane ze zdarzeniem,
• wtargnięcia („flashbacks”)
• Intensywne lub długotrwałe cierpienie po ekspozycji na traumatyczne wspomnienia /przedłużony psychologiczny dystres
• fizjologiczna reaktywność ekspozycji na bodźce związane z wydarzeniem
Unikanie na przykład: (wymagane 1 z 2)
• przykrych wspomnień, myśli , uczuć związanych z wydarzeniem traumatycznym
• zewnętrznych bodźców kojarzących się z urazem (np, osoby, miejsca, rozmowy, działania, obiekty, lub sytuacje).
Negatywne zmiany w nastroju i w treściach poznawczych i nastroju związane ze zdarzeniem traumatycznym, które rozpoczęło się lub pogorszyło po traumatycznym zdarzeniu – między innymi: (wymagane 2 z 7)
• Niezdolność przypomnienia sobie najważniejszych cech traumatycznego wydarzenia (zwykle amnezja dysocjacyjna, nie z powodu urazu głowy, alkoholu lub narkotyków).
• utrzymujące się i często zniekształcone negatywne przekonania i oczekiwania dotyczące siebie i świata (np: "Jestem zły", "Świat jest całkowicie niebezpieczny")
• obwinianie siebie lub innych za spowodowanie traumatycznego zdarzenia lub wynikających z tego konsekwencji
• Utrzymujące się negatywne emocje związane z urazem (np, strach, przerażenie, złość, poczucie winy, czy wstydu).
• Uczucie oddalenia od innych (np, oderwania lub wyobcowania).
• znacząco zmniejszone zainteresowanie istotnymi aktywnościami (mającymi znaczenie przed urazem)
• stępiony afekt - trwała niezdolność do doświadczenia pozytywne emocje.
Zmiany w pobudzeniu i reaktywności
Zmiany związane z urazem w pobudzeniu i reaktywności, które rozpoczęły się lub pogorszyły po traumatycznym wydarzeniu (wymagane 2)
• Drażliwe lub agresywne zachowanie
• Autodestrukcyjne lub lekkomyślne zachowanie.
• Nadmierna czujność (hipervigilance)
• Przesadzona reakcja zaskoczenia
• Problemy z koncentracją
• Zaburzenia snu
Czas trwania (wymagane 2 z 6)
• Utrzymywanie się objawów (z kryteriów B,C,D i E) przez ponad miesiąc.
Znaczenie dla funkcjonowania
• Znaczące cierpienie związane z objawami lub upośledzenie funkcjonowania (na przykład: społecznego , zawodowego).
Wykluczenie
Zaburzenie nie jest wynikiem leczenia, stosowania substancji, lub innej choroby.
Oprócz spełnienia kryteriów rozpoznania, osoba może doświadczać jednego z następujących objawów w reakcji na bodźce związane z traumą:
Źródło: http://www.ptsd.va.gov/professional/PTSD-overview/dsm5_criteria_ptsd.asp
